Białaczów

Białaczów

 

Białaczów znajduje się w południowo-wschodniej części powiatu opoczyńskiego, zajmuje powierzchnię 2 191 ha, a zamieszkuje go 1 245 mieszkańców. Najstarsze zachowane dokumenty z XII w., mówią, że ród, który posiadał dobra białaczowskie zwał się "Odrowążami". Pochodzący z tego rodu Jan Prandota w 1242 r. został biskupem krakowskim, przeprowadził proces kanonizacyjny św. Stanisława Szczepanowskiego, a w Białaczowie wybudował piękny kościół. Z Białaczowa pochodziła również matka poety Jana Kochanowskiego Anna Białaczowska. Około roku 1727 Jan Małachowski, wielki kanclerz koronny nabył dobra białaczowskie od poprzednich właścicieli Dembińskich i Rudzińskich, które po podziale majętności trafiły w ręce Stanisława Małachowskiego, Marszałka na Sejm Czteroletni (1788-1792). W 1787 roku król Stanisław August Poniatowski zatwierdził przywilej lokacyjny dla miasta Białaczowa. Stanisław Małachowski nadał wolność osobistą ludności wiejskiej, zbudował zakłady przemysłowe w Petrykozach, Rudzie i Parczowie, pałac oraz ratusz dla miejskiej władzy.

            W 1869 roku Białaczów utracił prawa miejskie i do dzisiaj pozostaje wsią.

            Zmiana właściciela dóbr białaczowskich miała miejsce w 1888 r. kiedy w spadku przejął je Ludwik Broel-Plater, jego syn Zygmunt wybudował Cegielnię i tartak w Petrykozach.

            Po pierwszej wojnie światowej uregulowane zostały serwituty i przeprowadzona została parcelacja majątków w Parczowie, Petrykozach i Żelazowicach. W roku 1945 majątek białaczowskich został przejęty na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN z dnia 6. IX. 1944 r. Rodzina Platerów została zmuszona do opuszczenia swej siedziby.

 

Ozdobą Białaczowa jest okazały, klasycystyczny pałac wzniesiony w latach 1797 - 1800 przez Jakuba Kubickiego dla marszałka Stanisława Małachowskiego. Pałac złożony jest z budynku głównego oraz połączonych z nim dwóch ćwierć kolistych galerii, oficyny i dwóch pawilonów, ujmujących po bokach dziedziniec pałacowy.


Do zespołu należy również dawny dwór drewniany konstrukcji zrębowej, otynkowany z murowanymi fragmentami, a ponadto dawny zajazd murowany i murowane, klasycystyczne
zabudowania folwarczne.        

Innymi cennymi zabytkami Białaczowa są:

- klasycystyczny ratusz w Białaczowie z 1797 r. -  stojący na środku prostokątnego rynku murowany, dwukondygnacyjny wzniesiony z cegły na planie kwadratu. Jego piwnice pomieszczenia na parterze posiadają sklepienia kolebkowe. Obecnie w budynku Ratusza mieści się Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej i Gminna Biblioteka Publiczna.

- dawny zajazd dla przyjezdnych z początków XIX w. obecna siedziba Urzędu Gminy w Białaczowie przy ulicy Piotrkowskiej 12, tu przez wiele lat znajdowała się ochronka, czytelnia i Kółko Rolnicze,

- kościół parafialny p.w. Jana Chrzciciela w Białaczowie, z prostokątną nawą z lat 1694-96 i  z dwiema    kaplicami po bokach;

 - drewniane domy z XVIII / XIX w. budowane dla rzemieślników sprowadzanych do Białaczowa przez Stanisława Małachowskiego.

Foto galeria.doc

Informacja wytworzona przez Aleksandra Bolek dnia 14.03.2005
Opublikowana przez Aleksandra Bolek dnia 14.03.2005. Odsłon 2743, Wersja 3drukuj
Wersja : 1 2 3 
Początek strony